Nowe zasady przyznawania polskiego obywatelstwa
Polskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje pakiet zmian w przepisach o obywatelstwie. Nowe wytyczne mają ograniczać dostęp do polskiego paszportu. Prawo do tego dokumentu przysługiwać ma jedynie osobom realnie związanym z kulturą i państwem.
MSWiA zapowiada nowy model nadawania obywatelstwa: dłuższy próg legalnego pobytu, egzamin państwowy, akt lojalności i ostrzejsze wymogi językowe. Resort chce wydłużyć próg legalnego pobytu do 8 lat (trzy lata pobytu czasowego i pięć lat pobytu stałego).
Prezydent Karol Nawrocki złożył projekt wydłużający minimalny nieprzerwany pobyt z trzech do 10 lat, jednak szef MSWiA Marcin Kierwiński krytykował tę propozycję.
W styczniu 2026 r. Sejm odrzucił projekt PiS, który przewidywał m.in. wymóg znajomości języka na poziomie C1 i dziesięcioletni okres stałego życia w Polsce.
MSWiA przekazało, że intensywnie pracuje nad nowym modelem nadawania obywatelstwa, który ma odejść od dotychczasowego "automatyzmu" i wprowadzić ostrzejsze warunki integracji. Opracowany pakiet legislacyjny ma zagwarantować, że polski paszport otrzymają osoby realnie związane z Polską.
Według ministerstwa celem jest odejście od schematu, w którym decyzje mogły sprawiać wrażenie rutynowych, na rzecz innego modelu. Teoretycznie ma on służyć faktycznemu włączeniu cudzoziemców do polskiego społeczeństwa.
Resort zapowiada, że kandydaci do obywatelstwa będą musieli spełnić bardziej rygorystyczne wymagania. MSWiA podkreśla, że zmiany mają przyczynić się do transparentności zasad. "Tym samym zabezpieczamy się przed błędami, które były popełniane w przeszłości przez inne państwa rozdające obywatelstwa" - zwrócił uwagę resort.
Ministerstwo poinformowało, że nowy model ma położyć kres "automatyzmowi" i skupić się na ocenie realnej integracji cudzoziemców. Jednym z kluczowych elementów ma być wydłużenie wymaganego okresu legalnego pobytu w Polsce do 8 lat.
Propozycja przygotowywana przez MSWiA zakłada, że na ten okres mają składać się trzy lata pobytu czasowego oraz pięć lat pobytu stałego. Jak wyjaśnia resort, dłuższy próg ma umożliwić rzetelną ocenę postawy osoby starającej się o obywatelstwo.
W planach jest także wprowadzenie egzaminu państwowego w formie testu z historii oraz wartości konstytucyjnych. Według MSWiA taki sprawdzian ma potwierdzać, że przyszły obywatel rozumie i akceptuje fundamenty Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej.
Ma pojawić się też nowy obowiązek. Cudzoziemiec starający się o obywatelstwo będzie musiał złożyć deklarację lojalności.
Resort informuje również o nacisku na ograniczenie barier komunikacyjnych. W praktyce ma to oznaczać zaostrzenie wymogów znajomości językowych do poziomu biegłego, co - jak wskazuje MSWiA - ma być konieczne do pełnego funkcjonowania w społeczeństwie.
