Głos Polski nad Dublinem. Polska Tygodniówka — 20 lat radiowej opowieści o Polsce, kulturze i ludziach

Radio, które stało się domem dla Polonii
W historii polskich mediów emigracyjnych są projekty ważne, ale są też takie, które z czasem stają się czymś znacznie większym — kroniką ludzi, emocji, tęsknoty za ojczyzną i nieustannego budowania mostów między Polską a światem. Do takich przedsięwzięć bez wątpienia należy „Polska Tygodniówka”, nadawana na antenie irlandzkiej rozgłośni NEAR FM.

7 czerwca 2006 roku po raz pierwszy w dublińskim eterze zabrzmiał program, który z biegiem lat miał stać się jednym z najważniejszych polonijnych projektów radiowych w Irlandii i poza jej granicami. Dziś „Polska Tygodniówka” to już nie tylko audycja. To w pełnym znaczeniu tego słowa radiowa instytucja, miejsce spotkań ludzi kultury, muzyki, literatury, historii i sztuki. To również przestrzeń, w której Polacy rozsiani po świecie odnajdują własny język, wspomnienia i poczucie wspólnoty.

Autorem i prowadzącym programu jest Tomasz Wybranowski — dziennikarz, krytyk literacki, literat, poeta, laureat nagrody „Wiersz Roku”, publicysta i człowiek radia od ponad 35 lat. W życiu zawodowym — historyk literatury i polonista. Swoją drogę budował między innymi w Programie III Polskiego Radia, rozgłośniach Puls, Top i Centrum w Lublinie, Informacyjnej Agencji Radiowej oraz kieleckim TAK FM. Współpracował także z radiową Jedynką, TOK FM oraz portalami Interia.pl i wPolityce.pl. Przez lata związany był również z Radiem Wnet, gdzie do dziś pełni funkcję dyrektora muzycznego. Na Szmaragdowej Wyspie prowadził miesięcznik „Wyspa” oraz tygodnik „Kurier Polski”, którego był redaktorem naczelnym.

Od samego początku wspiera go producentka programu, Katarzyna Sudak — dziennikarka, malarka i współtwórczyni wielu inicjatyw polonijnych, związana między innymi z miesięcznikiem „Wyspa”, tygodnikiem „Kurier Polski” Wojciecha Szmigielskiego oraz dwutygodnikiem „Praca i Życie za Granicą”.

Narodziny polskiej redakcji w irlandzkim eterze
Zanim jeszcze powstała „Polska Tygodniówka”, grupa osób związanych z Tomaszem Wybranowskim rozpoczęła serię profesjonalnych szkoleń pod czujnym okiem Sally Galiany i Ciarána Murraya, szefów NEAR FM. Były warsztaty radiowe z udziałem dziennikarzy i redaktorów z Austrii, Niemiec i Szwajcarii, nauka realizacji dźwięku, pracy z mikrofonem i budowania nowoczesnego radia społecznościowego.

To właśnie wtedy Katarzyna Sudak i Przemysław Bogdański przygotowali dwa pierwsze programy poświęcone prawom człowieka. Audycje wyemitowano w grudniu 2005 roku i styczniu 2006 roku. Był to początek czegoś większego.

W czerwcu 2006 roku po raz pierwszy wyemitowano program pod szyldem „Polska Tygodniówka”.

Pierwszymi gośćmi audycji byli Przemysław Myszor z zespołu Myslovitz oraz Andrzej Krzywy z De Mono. Już wtedy stało się jasne, że program nie będzie wyłącznie magazynem informacyjnym dla emigrantów. Od początku miał ambicję bycia radiem z duszą — miejscem spotkania muzyki, poezji, historii, publicystyki i ważnych rozmów.

Jak wspomina Tomasz Wybranowski:

„Radio to dla mnie wciąż magia i klimat, który tworzy muzyka z dobrym słowem. Od kiedy jestem w Irlandii, marzyłem o tym, aby nie stracić kontaktu z radiem. Własny program w irlandzkim radiu był moim celem numer jeden”.

7 czerwca 2017 roku był jednym z najważniejszych momentów w historii programu. Tego dnia „Polska Tygodniówka” świętowała jubileusz 500. wydania. Przez jedenaście lat program zbudował wierną publiczność nie tylko w Irlandii, ale praktycznie na całym świecie.

Audycji słuchano w Polsce, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Norwegii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie czy Australii.

„Jedno, co warte jest w tym fachu, to trwać przy mikrofonie w każdy środowy wieczór dla najwspanialszych słuchaczek i słuchaczy. Wciąż zadziwia mnie fakt, że w słabym czasie radiowym słucha nas tysiące ludzi praktycznie z każdego zakątka globu” — mówi Tomasz Wybranowski.

Program bardzo szybko stał się ważnym punktem na mapie polonijnych mediów. Dla wielu emigrantów był pierwszym kontaktem z polskim słowem, muzyką i kulturą po ciężkim dniu pracy.

Na przestrzeni dwóch dekad, od 6 czerwca 2006 do jubileuszowego wydania z 3 czerwca 2026 roku, kalendarz zapisał dokładnie 1044 środy. Spośród nich aż 955 wieczorów wypełniły premierowe wydania „Polskiej Tygodniówki”, tworząc jedną z najtrwalszych historii polskiego radia emigracyjnego.

Muzyka, literatura i wielkie nazwiska
Fenomen „Polskiej Tygodniówki” polegał na niezwykłym połączeniu muzyki z opowieścią o człowieku. Na przestrzeni lat przez audycję przewinęły się setki gości — muzyków, poetów, pisarzy, aktorów, naukowców i działaczy społecznych.

W programie gościli między innymi Norman Davies, Bronisław Wildstein, poeci i wydawcy Aleksander Nawrocki oraz Juliusz Erazm Bolek.

Obok nich pojawiali się również aktorzy i filmowcy: Andrzej Chyra, Feliks Falk czy Paweł Kukiz. Ważną postacią audycji jest wciąż dr Jarosław Płachecki — wiceprezes Irish Polish Society, stale obecny na antenie programu.

Nie brakowało również wielkich nazwisk polskiej muzyki. O swoich fascynacjach opowiadali między innymi: Marek Jackowski z Maanamu, Romuald Lipko z Budki Suflera, Krzysztof Jaryczewski z Oddziału Zamkniętego, Hubert „Spięty” Dobaczewski — solo i z Lao Che, Robert Matera z Dezertera, Adam Nowak, lider grupy Raz Dwa Trzy, oraz Piotr Banach, twórca potęgi Hey.

Gośćmi audycji byli także Stefan Darda, jeden z najpopularniejszych polskich autorów literatury grozy, a także wspaniali poeci: Ernest Bryll — pierwszy ambasador RP w Dublinie — oraz Juliusz Erazm Bolek.

Program otwierał również drzwi młodym artystom i zespołom. Na antenie debiutowali między innymi LiveMotiv, The Shipyard, 3Kluski Śląskie, Duch, Mick Chwedziak, Caroline Baran, Scream Maker czy Half Light.

Polish Chart i radiowa wspólnota ponad granicami
Ważnym rozdziałem historii programu była współpraca ze Sławomirem Orwatem, autorem jednej z najpopularniejszych polskich list przebojów tworzonych poza krajem — Polish Chart.

Sławomir Orwat wspominał:

„Słuchaczem Tomasza Wybranowskiego zostałem w 2011 roku. Pierwszym programem, jaki usłyszałem, była audycja wspomnieniowa poświęcona Grzegorzowi Ciechowskiemu. Dziś Polska Tygodniówka to dla mnie nie tylko dobre rozmowy i dobra muzyka. Dzięki regularnej emisji Polish Chart na antenie NEAR FM stałem się częścią tej niezwykłej radiowej rodziny”.

Lista Polish Chart gościła w „Polskiej Tygodniówce” przez kilka lat, zanim trafiła do Radia Wnet.

„Bez Sławka wiele radiowych rzeczy po prostu by się nie udało” — podkreśla Tomasz Wybranowski.

Polska kultura i historia w sercu Irlandii
Znaczenie „Polskiej Tygodniówki” wykraczało daleko poza zwykłą działalność medialną. Program przez lata stał się ambasadorem polskiej kultury w Irlandii.

Na antenie pojawiali się nie tylko znani artyści, ale także twórcy emigracyjni: Dora Gola, Sofie Monika Swatek, Sylwia Malinowska, Martyna Hałas, El Grey, Karol Kość, Fusion Trip, SuperTonic Orkiestra Przemysława Łozowskiego, Lady Maggot, poeta Sebastian Szydłowski, Almond Blue czy metalowe perły Thy Worshiper i Hello Jackie.

Gośćmi programu były również prezeski Macierzy Szkolnej w Irlandii, zastępca ambasadora RP w Dublinie Piotr Rakowski, a także nestorzy Polonii w Irlandii — śp. profesor Maciej Smoleński oraz śp. Jan Kamiński.

Dzięki takim audycjom Polonia mogła nie tylko pielęgnować własną tożsamość, ale również promować polską historię, kulturę i sztukę wśród irlandzkiego społeczeństwa.

O znaczeniu programu mówił także Krzysztof Skowroński, prezes Radia Wnet:

„Polska Tygodniówka jest czymś więcej niż audycją radiową. To świadectwo obecności polskiej kultury poza granicami kraju i dowód na to, że radio może tworzyć prawdziwą wspólnotę”.

Natomiast Bogdan Feręc podkreślał:

„Dla wielu ludzi w Irlandii ten program stał się częścią życia. To miejsce, gdzie emigracja przestaje być samotnością”.

Najpiękniejszą opinię pozostawił jednak nieodżałowany Marek Jackowski, lider grupy Maanam:

„To niesamowite, jak w zalewie tysięcy stacji radiowych »Polska Tygodniówka« sprawia, że ludzie w Irlandii, Polsce i innych zakątkach świata czują się jedną muzyczną rodziną”.

Radio z duszą
Przez te dwadzieścia lat zmieniały się media, technologie i świat wokół. Znikały kolejne tytuły prasowe i radiowe audycje. „Polska Tygodniówka” przetrwała, ponieważ od początku opierała się na czymś znacznie trwalszym niż moda — na autentyczności.

Najpiękniejszą laurkę „Polskiej Tygodniówce” w NEAR FM wystawił wielki nieobecny — Marek Jackowski:

„To niesamowite, jak w zalewie tysięcy stacji radiowych »Polska Tygodniówka« sprawia, że tysiące ludzi w Irlandii, Polsce i innych zakątkach świata czują się wielką muzyczną rodziną i są razem” — mówił Marek Jackowski, charyzmatyczny lider grupy Maanam.

„Wielkim wsparciem są dla mnie przyjaciele — dziennikarze. W tym gronie jest wspominana już Katarzyna Sudak, Tomasz Szustek — fotograf, podróżnik i autor znakomitych książek o Irlandii — oraz on, Bogdan Feręc, właściciel i redaktor naczelny portalu Polska-IE.com, jeden z najważniejszych polskich dziennikarzy na Wyspach Brytyjskich. Ten sukces nie byłby możliwy także bez Marty Luksander i Dariusza Treli — filarów magazynu MiR, który patronuje programowi »Polska Tygodniówka«. Dziękuję też Wojciechowi Szmigielskiemu za niezapomniane pięć lat z »Kurierem Polskim«. Dziękuję także Pawłowi, rodem z Puław, nazywanemu Gonzo — dobremu duchowi mojego Studia 37. I jeszcze dwa nazwiska: Zenka Bańkowska i Dariusz Bonisławski — opoka Stowarzyszenia »Wspólnota Polska«. Oni zawsze wierzyli we mnie, ale przede wszystkim w ten radiowy projekt, który liczy już sobie 20 lat!” — puentuje wyraźnie wzruszony Tomasz Wybranowski.

Dziś „Polska Tygodniówka” pozostaje jednym z najważniejszych głosów Polonii w Irlandii. To opowieść o Polsce, która trwa niezależnie od granic i kilometrów.

Programu można słuchać w każdą środę na falach 90.3 FM w Dublinie oraz w internecie. Start niezmiennie o godzinie 19:00 czasu irlandzkiego.

I być może właśnie w tej regularności, wierności słuchaczom i miłości do radia tkwi tajemnica sukcesu programu, który od ponad dwóch dekad przypomina Polakom rozsianym po świecie, skąd pochodzą i kim są.

Fot. Tomasz Szustek

Audycji można słuchać w każdą środę o godzinie 19:00 czasu irlandzkiego, czyli o godzinie 20:00 czasu polskiego.